تبلیغات
آسمان علم - جانداران ساده
آسمان علم
بدانیم تابمانیم
دوشنبه 1 مهر 1392 :: نویسنده : علی شهرکی

جانداران ساده

اگر یک لیوان آب رودخانه را برداریم و به آن نگاه کنیم آب مانند هوا پاک و خالص به نظر می‌رسد. اگر قطره‌ای از این آب را به وسیله میکروسکوپ نگاه کنیم، موجودات بسیار ریزی در آن خواهیم دید. در این قطره آب این موجودات ریز از همه طرف به این‌ور و آن‌ور می‌روند. یکی مانند توپ، دیگری مانند تخم مرغ، سومی مانند لوله، چهارمی مانند لوله خمیده، می‌باشند. بعضی از آن‌ها دارای مژک و تاژک هستند. کار آن‌ها تغییر مکان است .

     این‌ها کوچک‌ترین موجودات زنده روی زمین هستند مانند آمیب، که پیکر آن‌ها از یک سلول ساخته شده است. به آن‌ها میکروب می‌گوییم .

     میکروب‌ها برای زنده ماندن به غذا، دمای مناسب، رطوبت و جای مناسب احتیاج دارند. بسیاری از آن‌ها بی‌زیانند، بسیاری مفید و عده‌ای بیماری تولید می‌کنند. مثلا" در لوله گوارش انسان دو نوع آمیب وجود دارد که یکی بی‌آزار و دیگری تولید بیماری( اسهال) می‌کند .

     هم‌چنین بیماری مالاریا که عامل آن پلاسمود است که در گلبول‌های قرمز خون نفوذ می‌کند و در آن‌جا تغذیه کرده و گلبول‌های قرمز را خراب می‌کند. یعنی درون آن نمو می‌کند و تکثیر می‌یابد. گلبول پاره شده پلاسمودهای جدید آزاد می‌شوند و در گلبول‌های قرمز سالم نفوذ می‌کنند. با ادامه این عمل، انسان تب و لرز می‌گیرد. ناقل این بیماری پشه‌ای است به نام آنوفل. وقتی که پشه آنوفل ناقل بیماری، روی بدن شخص سالم می‌نشیند و خرطومش را در پوست وارد می‌کند از بزاق پشه، پلاسمود به خون شخص سالم وارد می‌شود .

    میکروب دیگری به نام تریپانوزوم وجود دارد که بوسیله پشه‌ای به نام تسه تسه انتشار می‌یابد. وقتی که این پشه میکروب را وارد خون انسان می‌کند، موجب تب و لرز می‌شود. مغز به خواب می‌رود و انسان به بیماری خواب دچار می‌گردد. بیمار سست و بی‌حرکت می‌شود. تمام اوقات می‌خوابد.( حتی تا یک هفته) فقط برای خوردن و آشامیدن از خواب بیدار می‌شود. این حالت ماه‌ها ادامه می‌یابد و در بعضی مواقع سه سال طول می‌کشد. میل بیمار به خواب شدید‌تر می‌گردد و خوابش عمیق می‌شود تا این‌که دیگر از خواب بیدار نمی‌شود .

 از قارچ‌ها، اگر کپک روی دیوار‌ها، نان مرطوب، میوه‌جات مانده، سیب زمینی، را زیر میکروسکپ نگاه کنیم، بافتی از رشته‌های نازک خواهیم دید. در آن‌ها رشته‌هایی بطور عمودی قرار دارند که میسیلیوم نام دارند. در انتهای بعضی از این میله‌ها برجستگی گردی دیده می‌شود. داخل این برجستگی‌ها تعداد زیادی هاگ وجود دارد که هر یک بعد از نمو، قارچ جدیدی را بوجود می‌آورند .

     این کپک‌ها از کجا آمده‌اند؟ در هوا مقدار زیادی هاگ وجود دارد. دانه‌های هاگ بوسیله باد روی قطعه نان مرطوب یا دیوار مرطوب می‌افتند، نمو می‌کنند و قارچ‌های جدیدی تشکیل می‌دهند. بعضی از قارچ‌ها مفیدند. مانند قارچ‌های تخمیری که در صنعت الکل سازی کاربرد دارند. و بعضی از آن‌ها باعث ورآمدن خمیر، تبدیل شیر به ماست و پنیر، می‌شوند .

     برخی از انواع قارچ‌ها بطور انگل روی گیاهان زندگی می‌کنند. روی ساقه، ریشه، جوانه‌های تازه، گل‌ها، میوه‌ها بصورت انگل زندگی می‌کنند. بسیاری از قارچ‌ها زیان‌آور هستند. نوعی قارچ آفت وجود دارد که موجب بد شکلی گلابی و سیب می گردد. روی این میوه‌ها جسم تیره‌رنگی مانند مخمل پوشیده می‌شود. این بیماری "کچلی" گلابی یا سیب نامیده می‌شود. نوع دیگر قارچ سیب‌زمینی است که به قسمت‌های عمقی گیاه نفوذ می‌کند. در برگ، جوانه‌های تازه، غده‌های سیب‌زمینی، نفوذ می‌کند و اندام مکنده بوجود می‌آورد، که دیواره سلول‌ها را تخریب و شیره آن‌ها را می‌مکند. کپک مو روی غوره و سیاهک گندم( علت سیاهی وجود مقدار زیادی هاگ‌های سیاه رنگ قارچ سیاهک روی سنبله‌ها، خوشه‌ها، برگ‌ها و ساقه‌های غلات است) و زنگ گندم بطور کلی نمونه‌هایی از قارچ‌های آفت می‌باشند .

 

     بسیاری دیگر از قارچ‌ها وجود دارند که زندگی انگلی دارند. این قارچ‌ها قادر نیستند مانند گیاهان سبز غذای خودشان را تهیه کنند. به این دلیل انگل موجودات زنده می شوند. تمام قارچ‌ها از دو راه زندگی می‌کنند، دسته‌ای از آن‌ها انگل هستند و غذای خود را از پیکر گیاهان و جانوران مختلف بدست می‌آورند. دسته‌ای دیگر از فساد بقایای موجودات زنده( جانوران و گیاهان ) تغذیه می‌کنند که آن‌ها را کودرست یا ساپروفیت می‌نامند .

     برای شناختن باکتری‌ها آن‌ها را کشت می‌کنند. باکتر‌ی‌ها به خوبی در روی آب‌گوشت، نخود، لوبیا، باقلا، شلغم، تخم‌مرغ، یک قطعه سیب‌زمینی پخته شده رشد و تکثیر پیدا می‌کنند. ولی از همه مهم‌تر، آب‌گوشت است .

     زیست شناسان در موقع مطالعه باکتری‌ها، شکل ظاهری و روش تغذیه و نحوه تکثیر آن‌ها را تحقیق کرداه‌اند. بعضی از باکتری‌ها در انسان و حیوانات انواع مختلف بیماری ایجاد می‌کند. دسته دیگر بی‌زیان هستند و دسته سوم مفید می‌باشند .

     باکتری‌ها بسیار ریز هستند بطوری که در یک قطره آب قریب 50 میلیون باکتری می‌توانند جا بگیرند.و در همه جا  وجود دارند. در خاک، کوه، هوا، دریا، رودخانه‌ها، باتلاق‌ها، فاضل‌آب‌ها، چاه‌ها، برف، تگرگ، باران، ... باکتری‌ها از نظر شکل به سه دسته تقسیم می‌شوند: بعضی مانند چوب کبریت هستند، که به آن‌ها میله‌ای یا باسیل می‌گویند. برخی نیز خمیده و مارپیچی هستند که به آن‌ها ویبریون نیز می‌گویند. سومین گروه باکتری‌ها کروی شکل هستند که به آن‌ها کوکسی هم می‌گویند.که باسیل( میله مانند) می‌نامند یا به صورت انفرادی و یا بصورت رشته‌های متصل به هم زندگی می‌کنند. رشته‌های باسیل می‌توانند در لوله‌های آب مقیم شوند. بعضی مواقع آن‌چنان زیاد می‌شوند که لوله آب را مسدود می‌کنند .

 

 

یک دسته از باکتری‌ها

     بعضی از باکتری‌ها روی مواد غذایی لکه های سبز، آبی، خرمایی و رزد تولید می‌کنند. و غذا را رنگی می‌کنند .

     بعضی از باکتری‌ها از خود نور تولید می‌کنند. نوری که شب هنگام از ماهی‌هایی که به ساحل پرت شده‌اند، دیده می‌شود. در نتیجه وجود باکتری‌های نورانی است .

     بعضی از باکتری‌ها از باقی‌مانده برگ، ساقه و ریشه فاسد شده تغذیه، و تکثیر حاصل می‌کنند. در نتیجه بقایای گیاهان تجزیه شده به کود تبدیل می‌شوند و خاک را حاصل‌خیز می‌کنند .

     بعضی از باکتری‌ها قند شیر را به اسید تبدیل می‌کنند. در نتیجه شیر منعقد می‌گردد. باکتری‌های اسید شیر نمی‌توانند به مدت زیادی در اسید چرب زنده بمانند. از این رو هنگامی که شیر زیاد ترش شد به جای باکتری‌های ترش کننده شیر، باکتری‌های دیگر وارد می‌شود. نتیجه آن تلخ شدن شیر است. پس شیر هنگامی ترش می‌شود که در آن باکتری تخمیری ترش کننده شیر باشد و در اثر تخمیر اسید‌های چرب بوجود آید و زمانی تلخ می‌شود که باکتری‌ها روی اسید چرب اثر کند .

     اگر به ریشه نخود نگاه کنید غده‌هایی را می‌بینید. داخل این غده‌ها میلیون‌ها باکتری زندگی‌کنند. این باکتری‌ها، نیتروژن هوا را به نخود می‌رسانند و نیز نیتروژن به خاک اضافه می‌کنند. این باکتری‌ها را ریزوبیوم می‌گویند .   

  ویروس‌ها بسیار کوچک‌تر از باکتری‌ها هستند. فقط به وسیله میکروسکپ الکترونی دیده می‌شوند. و ساختمان پیکر آن‌ها ملکولی است. ویروس‌ها، در خارج از بدن موجود زنده، زنده نیستند. و همین‌که وارد بدن موجود زنده می‌شوند، فعال می‌گردند. یعنی ویروس‌ها فقط در درون سلول‌های موجودات زنده  می‌توانند زندگی و تکثیر یابند. و مانند قارچ‌ها و باکتری‌های انگلی، در پیکر گیاهان و جانوران زندگی می‌کنند. بنابراین ویروس‌ها انگل‌های اجباری هستند که فقط درون سلول میزبان اعم از گیاه، جانور، باکتری می‌توانند فعالیت حیاتی داشته باشند. ویروس‌ها را نمی‌توان مانند باکتری‌ها در محیط کشت داد. ویروس‌ها ممکن است خارج از موجود زنده رشد کنند اما این کیفیت موقعی انجام می‌شود که در محیط زنده باشند. یعنی یک قطعه بافت زنده را که از یک موجود جاندار جدا شده است زنده نگه‌دارند مثلا" یک قطعه پوست یا ماهیچه و غیره. ویروس‌ها می‌توانند روی بافت زنده رشد کنند اما تا زمانی که قطعه بافت زنده باشد. با مرگ سلول‌های بافت، ویروس هم از بین می‌رود. نباید فراموش کنیم که ویروس‌ها نمی‌توانند در محیط غیر زنده زندگی کنند. اما باکتری‌ها قادرند در محیط مصنوعی غیرزنده رشد کنند و زیاد شوند .

     علم  ویروس شناسی ابتدا از روسیه تزاری شروع شد. دانشمند مشهوری به نام "دمیتری اسپیویچ ایوانسکی" پدر علم ویروس‌شناسی است. او اولین بار ویروس‌هایی که موجب بیماری برگ تنباکو می‌شود را در سال 1892 میلادی شناسایی کرد .

     بعد از پیدایش میکروسکپ الکترونی قدم‌های سریعی در راه شناختن باکتری‌ها و ویروس‌ها برداشته شده است. اگر میکروسکوپ نوری شئی را یک یا دو هزار مرتبه بزرگ می‌کند، میکروسکوپ الکترونی صدها هزار مرتبه جسم را بزرگ‌تر نشان می‌دهد .

     اندازه ویروس‌ها حدود چند صد آنگستروم است و پوششی پروتئینی دارند. این بخش پروتئینی مانند پوشش محافظی ماده وراثتی را که به صورت اسید نوکلئیک است می‌پوشاند. هر نوع ویروس فقط دارای یک نوع اسید نوکلئیک، یعنی DNA یا RNA ، است و هرگز این هر دو در یک ویروس با هم وجود ندارند .

     بسیاری از جانوران مانند اسب، خوک، خرگوش، زنبور عسل و کرم ابریشم به بیماری‌های ویروسی مبتلا می‌شوند. و نیز بسیاری از گیاهان مخصوصا" نهاندانگان، درخت‌های میوه، و سبزی‌جات از بیماری‌های ویروسی رنج می‌برند. مثلا" در یک مزرعه سیب‌زمینی، برگ بوته‌های سیب‌زمینی بر اثر ویروس لوله می‌شوند و چروک می‌خورند و غده‌های سیب‌زمینی می‌پوسد. و نیز در مزرعه چغندر قند، که برگ‌های آن رنگارنگ است روی پهنک برگ‌های سبز لکه‌های زرد دیده می‌شود. این لکه‌ها بدون کلروفیل هستند در نتیجه در این گیاهان کیفیت غذا سازی خوب انجام نمی‌گیرد .

     گیاهان دیگر مانند بوته پنبه، سیب، گلابی، درخت‌آلو، تمشک و انگور ممکن است به بیماریویروسی دچار شوند و اندام‌های آن‌ها تغییر کند .

دفاع از بدن در مقابل میکروب‌ها، در بدن به دو صورت انجام می‌گیرد. یکی به صورت دفاع خارجی است که پوست بدن و مو‌ها و مژه‌های درون بینی و نای از ورود میکروب‌ها و گردوغبار به داخل بدن جلوگیری می‌کنند و نیز اسید معده با کشتن بسیاری از میکروب‌ها، مانع از ورود میکروب به داخل خون می‌شوند. اما اگر میکروبی به وسیله دفاع خارجی از بین نرود. وظیفه مبارزه با آن به عهده گلبول‌های سفید (دفاع داخلی)می‌باشد که به دو صورت انجام می‌گردد .

     در خون دونوع گلبول وجود دارد. یکی گلبول‌های قرمز که تعدادشان در هر میلی‌مترمکعب خون در حدود پنج میلیون عدد است. این گلبول‌ها از خود حرکتی ندارند و به وسیله جریان خون در رگ‌ها رانده می‌شوند. اما نوع دیگر گلبول‌های سفید هستند که می‌توانند از جایی به جای دیگر حرکت کنند و تغییر شکل دهند و به دیواره رگ‌ها چنگ بزنند و درون دیواره مویرگ‌ها نفوذ کرده از رگ خارج می‌شوند. اگر میکروبی  وارد خون شود بلافاصله به وسیله گلبول‌های خبرچین شناسایی شده و مبارزه بین آن‌ها و میکروب در می‌گیرد. در این مبارزه گلبول‌های سفید میکروب را در محاصره خود گرفته و آن را وارد پیکر خود می‌کنند. یعنی گلبول سفید میکروب را هضم می‌کند.( صورت اول‌) در این مبارزه عده‌ای از گلبول‌های سفید کشته می‌شوند. چرکی که در اطراف زخم‌ها دیده می‌شود، چیزی نیست جز جنازه گلبول‌های سفید که در مبارزه با میکروب کشته شده‌اند. اما بدن با تولید گلبول‌های جدید، کمبود سربازان بدن را جبران می‌کند. در این مبارزه شدید بین میکروب و گلبول‌های سفید( مرحله حاد یک بیماری میکروبی) اگر بدن پیروز شود که چه بهتر، اما اگر میکروب پیروز گردد. مرحله بعد قبرستان خواهد بود!! گلبول‌های سفید علاوه براین، با ترشح ماده‌ای به نام پادتن باعث از بین رفتن میکروب‌ها می‌گردد.(‌صورت دوم ) .  

باکتری‌ها مانند تمام موجودات زنده دیگر، تولید مثل می‌کنند. و به طریقه دونیم شدن تولید مثل می کنند. یعنی از یک باکتری در مدت 20 دقیقه، دو باکتری تولید می‌شوند. و به صورت 2، 4، 8 ،16 ،32 ، 64 ، ...تکثیر پیدا می کنند. یعنی از یک باکتری اولیه در مدت 12 ساعت، میلیون‌ها باکتری حاصل می‌شود. اگر برای باکتری‌ها غذا، رطوبت، دمای مناسب، فراهم باشد به خوبی رشد و تکثیر می‌یابند، البته اگر تاریکی هم باشد به قول عرب‌ها فبها. اگر غذا وجود نداشته باشد، و محیط زندگی‌شان خشک، سرما و گرمای کافی داشته باشند، میکروب‌ها از بین می‌روند. البته بعضی از باکتری ها وجود دارند که در این شرایط هم از بین نمی‌روند .





نوع مطلب :
برچسب ها : جانداران ساده، تک سلولی، جانداران تک سلولی،
لینک های مرتبط :
دوشنبه 5 اسفند 1392 04:10 ب.ظ
خیییییییییییییییییییلللیییی خخخخخخخخخخوووووووووووووووووووببببببببببببب
پنجشنبه 24 بهمن 1392 10:22 ب.ظ
بدددددددددددددددد بوووووووووووود
سه شنبه 15 بهمن 1392 07:32 ب.ظ
عععععععععععععععععااااااااااااااااااللللللللللللللللیییییییییییییییییییییییییی بود
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.


درباره وبلاگ


مدیر وبلاگ : علی شهرکی
نویسندگان
جستجو

آمار وبلاگ
کل بازدید :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل پست ها :
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :